Şafiilik nedir?

Dört Sünni mezhepten biridir. Mezhebin kurucusu İmam Ebu Abdullah Muhammed Şafii'dir. Sünniler ‘in % 30'a yakın kısmı Şafii'dir. Bu mezhep en çok Mısır, Sudan, Doğu Afrika'da yaygındır. Hindistan, Pakistan ve Malezya'da ise azınlıktadır. Şafii mezhebi, Muhammed bin İdris eş-Şafii’nin dini yorum ve görüşlerini esas alır. Dönemin birçok ilim merkezlerini gezen ve buralardaki gelenekler hakkında bilgi sahibi olan İmam Şafii, bazı fetvalarını bulunduğu çevrenin şartları doğrultusunda zaman zaman gözden geçirmiştir.

Bundan dolayı da onun Bağdat’ta bulunduğu dönemde yaptığı içtihatlar için “eski görüşü”, Mısır’daki içtihatları için de “yeni görüşü” tabirleri kullanılmıştır. Şafii mezhebi de diğer mezhepler gibi herhangi bir meselenin çözümü için ilk önce Kur’an-ı Kerim ve sünnete başvurur. Eğer bir mesele hakkında hüküm Kur’an ve sünnette varsa başka delile başvurulmaz yoksa önce icma ardından da kıyas deliline gidilir. Şafii mezhebi, ülkemizin Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgeleri ile Mısır, Suriye, Filistin, Irak ve Endonezya gibi ülkelerde yaşayan Müslümanlar arasında yaygındır.

Îtikadda inanılacak şeylerde mezheplere ayrılmaya izin verilmemiştir. İslamiyetin bildirdiği tek itikad vardır. Bu, Ehl-i sünnet vel-cemaat itikadıdır. Amelde, yapılacak işlerde ise ayrılığa izin verilmiştir. Onun için mezhep imamı müctehid alimler dinde hükmü açıkça bildirilmeyen şeyleri, açıkça bildirilenlere benzeterek hükümlerini ortaya çıkarmışlardır. Bu hükümler, onların ictihadlarıdır. Her müctehid alimin ictihadlarına o müctehidin mezhebi denir. Farklı ictihadlardan farklı mezhepler doğmuştur. Müctehidler arasındaki bu ayrılık Müslümanlar için rahmettir ve işlerinde kolaylıktır (İctihad).

Amelde diğer Ehl-i sünnet mezhepleri Hanefi, Maliki ve Hanbeli mezhepleridir. Şafii mezhebinin kurucusu olan İmam-ı Şafii’nin asıl adı İmam-ı Ebu Abdullah Muhammed bin İdris’tir. Dedesinin dedesi Şafii, Kureyş kabilesinden ve Eshab-ı kiramdan olduğu için kendisi ve mezhebi Şafii adıyla meşhur olmuştur. Şafii’nin, dedesinin dedesi de Haşim bin Abd-i Menaf’tır. İmam-ı Şafii, büyük müctehid ve mezheb reisidir. 767 (H.150) senesinde Gazze şehrinde doğdu. 820 (H.201) yılında Mısır’da vefat etti. Karafe Kabristanındadır. İki yaşında, Medine’ye götürüldü. İmam-ı Malik’ten ders okudu.Yedi yaşında hafız oldu. Hadis, fıkıh, lügat ve edebiyatta çok yükseldi.

Vera, takva ve her hareketinde salah, iyilik üzere olmasında, zamanında eşi yoktu. İmam-ı Ahmed bin Hanbel’in hocasıdır. 810 yılında Bağdat’a, 812’de Mekke’ye, 814’te Mısır’a geldi. Usul-i fıkıh ilmini ilk yazanlardandır. Hadis ilminde Sünen ve Müsned ve usul-i fıkıh ilminde Kitab-ül-Ümm usul-i fıkıh ilminde Er-Risale adlı eserleri çok kıymetlidir. (İmam-ı Şafii) Şafii mezhebindeki usul: İmam-ı Şafii’nin, talebelerinin ve kendisine süal soranların dini müşküllerini hallederken ortaya koyduğu ve takip ettiği usuller, Şafii mezhebinin temel kaideleri olmuştur. Bu mezhebin usulleri de, diğer bütün müctehidlerin usulüne benzemekle beraber, bazı farklılıkları da vardır.

Bütün müctehidler, bir işin nasıl yapılacağını Kur’an-ı kerimde açık olarak bulamazlarsa, hadis-i şeriflere bakarlar. Hadis-i şeriflerde de açıkça bulamazlarsa, bu iş için (icma) var ise, ona uyarlar. İcma, Eshab-ı kiramın ve onlardan sonra gelen Tabiin denilen alimlerin bir meseledeki sözbirliğine denir ( İcma). Bir işin nasıl yapılması lazım olduğu icma ile de bilinmezse, müctehidler kendileri kıyasta bulunarak ictihad ederler; meselenin dini hükmünü bildirirler. Kıyas, Kur’an-ı kerimde ve hadis-i şeriflerde, hakkında açık bir hüküm bulunmayan bir işi, açık hüküm bulunan diğer bir işe benzeterek hükme bağlamaktır. Buna ictihad denir.

İmam-ıŞafii, ictihadlarında, İmam-ı A’zam’ın kıyas işinde takip ettiği (Re’y yolu) ile, İmam-ı Malik’in takip ettiği (Rivayet yolu)’nu birleştirerek, ayrı bir ictihad yolu kurdu. İmam-ı Şafii, Medine-i münevverede oturan İmam-ı Malik’in sohbetlerinde bulunarak onun yolunu öğrendikten sonra, Bağdat tarafına gelerek, İmam-ı A’zam’ın talebesinden okuyup, bu iki yolu birleştirdi. Ayrı bir ictihad yolu kurdu. Kendisi çok beliğ, edib olduğundan, ayet-i kerimelerin ve hadis-i şeriflerin ifade tarzına bakıp kuvvetli bulduğu tarafa göre iş görürdü, iki tarafı kuvvetli bulmazsa, o zaman kıyas yoluyla ictihad ederdi.

Şafii mezhebinin alimleri ve yazılan eserler: Usul-i fıkıh ilmindeki meseleleri ilk defa tasnif edip, kitaba yazan İmam-ı Şafii’dir. Bu ilimdeki eserinin adı Er-Risale fil-Usul’dür. Kitab-ül-Ümm, Emali-i Kebir ve Fıkh-ul-Ekber adındaki eserleri, fıkıh ilmine ait olup, İmam-ı Şafii’nin ictihad ederek bildirdiği meseleleri içine alan yedi cilttirler. Hadis ilmine dair Kitab-üs-Sünen ve Müsned ile İhtilaf-ül-Hadis adındaki eserleri pek meşhurdur. Bunlardan başka Ahkam-ul-Kur’an, El-Mevaris, Edeb-ül-Kadi, Fedail-i Kureyş, İsbat-ün-Nübüvve ver-Redd-i Alel Berahime, Mebsut ve Muhtasar adında eserleri de vardır.

İmam-ı Şafii’nin ilim sohbetlerinde ve derslerinde bulunarak yetişen alimlerden başlıcaları Hanbeli mezhebi reisi İmam-ı Ahmed bin Hanbel, İshak bin Raheveyh, Ez-Za’ferani, Ebu Sevr İbrahim bin Halid, Ebu İbrahim-i Müzeni, Rebi bin Süleyman-ı Muradi,... gibi yüksek alimlerdir. Daha sonraki asırlarda Şafii mezhebinde yetişmiş meşhur alimlerden bazıları şunlardır: Hadis alimlerinden İmam-ı Nesai, kelam (akaid) alimlerinden Ebü’l-Hasan-ı Eş’ari, İmam-ı Maverdi, İmam-ı Nevevi, İmam-ül-Haremeyn Abdülmelik bin Abdullah, İmam-ı Gazali, İbn-i Hacer-i Mekki.

İmam-ı Nesai’nin Sünen’i meşhurdur. İmam-ı Eş’ari, Ehl-i sünnet itikadının iki imamından birisidir. Hocalarının zinciri İmam-ı Şafii’ye ulaşır. İmam-ı Maverdi’nin Ahkam-üs-Sultaniyye ve El-Havi adlı fıkıh ilmine ait eseleri çok kıymetlidir. İmam-ı Nevevi çok kitap yazmış olup, Minhac-üt-Talibin adlı eseri meşhurdur. İbn-i Hacer-i Mekki’nin fetvaları ve Savaık kitabı, Minhac şerhi olan Tuhfe’si ve Zevacir’i çok kıymetlidir. Hayrat-ül-Hisan adındaki eseri de kıymetlidir. İmam-ı Gazali’nin eserleriyse pekçoktur. 75’ten fazla kitabı vardır. Ömrünün her gününe 18 sayfa düşmektedir.

En meşhurları İhya-ü Ulumiddin, Kimya-i Seadet, Eyyühel-Veled’dir. (İmam-ı Gazali) Mezhebin yayılması: Hanefi mezhebinden sonra en çok Şafii mezhebi yayılmıştır. İmam-ı Şafii daha hayattayken, Harameyn (yani Mekke-i mükerreme ve Medine-i münevvere) ve Filistin’de yaşayan Müslümanlar arasında tamamen bu mezhep yayıldı. Şimdi de Şafiiler; Mısır’da, Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da, Arabistan’da ve Dağıstan’da yaşayan Müslümanlar arasında çoktur.

İmam şafii kimdir?

İmam Şafii, 767 yılında Filistin’in Gazze şehrinde doğdu. Küçük yaşlarda Medine’ye yerleşerek tahsilini burada tamamladı. Döneminde Hicaz ve Irak olarak belirginleşen fıkıh ekollerinin yaklaşımlarını ve yöntemlerini öğrenerek bu iki fıkhı birleştirmeye çalıştı. Hem ehl-i re’yin hem de ehl-i hadisin metotlarına derinlemesine vakıf olan İmam Şafii, fıkıhta kendi yöntemini ortaya koyarak birçok öğrenci yetiştirmiştir. Ömrünün sonlarına doğru Mısır’a yerleşen, buranın örf ve adetlerini göz önünde bulunduran İmam Şafii, bazı fetvalarından vazgeçerek bunların yerine yeni görüşler ortaya koymuştur. Fıkıh usulünün temellerini er-Risale isimli eserinde kaleme alan İmam Şafii, 820 yılında Mısır’da vefat etti.

Sözlükte "şafiilik" ne demek?

Şafii mezhebi

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç